Dzikie rzeki

Dzikie rzeki nie mają tu żadnej zapory. Żadnego przemysłu. Tylko las deszczowy, dźwięki tukana w oddali i dziki nurt, który pokonuje skalne gardła z taką siłą, że drży ziemia pod stopami.

— Ona żyje — powiedział mi wieczorem Don Javier, przewodnik z sąsiedniej wioski Cabécar. — Ludzie myślą, że rzeki są wodą. Ale to istoty. Trzeba im pozwolić mówić.

W ich kulturze Pacuare to nie ciecz do użytku. To droga duchowa, połączenie z przodkami, źródło mocy. W czasie naszej rozmowy opowiadał, że rzeka kiedyś ostrzegła ich przed lawiną błotną — poziom wody podniósł się gwałtownie, choć nie było deszczu. Starsi wiedzieli, co to znaczy, i uratowali całą osadę, przenosząc się tymczasowo wyżej w góry.

Dzikie rzeki – Fauna i flora Pacuare

Tutejsze brzegi to ostoja jaguara. Widziałem ślady na błocie, ledwo rozpoznawalne, ale wystarczająco świeże, by podnieść puls. Na jednym z zakrętów, gdzie woda zwalnia i tworzy głębokie baseny, można zobaczyć tapiry, które schodzą na nocne kąpiele. I kajmany — choć są tu mniejsze, nie mniej groźne dla nieostrożnych.

Drzewa rosną tu w sposób nieprzewidywalny. Jakby nigdy nie znały siekiery. Korony splatają się tak gęsto, że momentami wydaje się, iż słońce nigdy nie dociera na dno doliny. Ale to właśnie dlatego tu wciąż żyje ponad 250 gatunków ptaków, w tym quetzal — trudny do zobaczenia, prawie mistyczny.

Zagrożenie

To miejsce ma szczęście — jeszcze. Trzy lata temu rozważano tu budowę małej zapory do użytku energetycznego. Inwestycja miała dawać „czystą energię” dla turystycznych resortów oddalonych o sto kilometrów. Protesty społeczności Cabécar i ekologów, wsparte przez kilku znanych biologów, zatrzymały plany — ale tylko tymczasowo.

W raporcie organizacji RiverWatch czytam, że do 2030 roku nawet 70% dzikich rzek w Ameryce Środkowej może zostać przekształconych. I to nie tylko przez hydroelektrownie, ale też przez przemysł turystyczny, który często nie rozumie, że natura nie potrzebuje „ulepszeń”.

Zakończenie fragmentu

Pacuare wciąż płynie. Ale w jej nurcie już widać przyszłość, która może przyjść nieproszona. I dlatego piszę tę książkę — by te dzikie rzeki, nieujarzmione, pełne życia i sensu, miały głos, zanim będą musiały milczeć pod betonem.